MKZ-regelgeving, ofwel de regelgeving rondom Mond- en Klauwzeer, stelt strenge eisen aan het transport, de opslag en de overslag van goederen die een risico vormen voor de verspreiding van dit besmettelijke dierziektevirus. Voor bedrijven in de Food & Feed sector betekent dit dat hun logistiek partner aantoonbaar moet voldoen aan specifieke certificeringen, procedures en infrastructurele eisen. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over MKZ-regelgeving en wat die concreet betekenen voor jouw keuze van logistiek partner.
Welke goederen vallen onder de MKZ-regelgeving?
Goederen die onder de MKZ-regelgeving vallen, zijn producten van dierlijke oorsprong of producten die in contact kunnen komen met dieren en daardoor het MKZ-virus kunnen verspreiden. Denk aan veevoedergrondstoffen, mengvoeders, hooi, stro, en bepaalde plantaardige bijproducten die als diervoeder worden gebruikt. Ook verpakkingsmateriaal dat eerder in contact is geweest met dieren of dierlijke producten kan onder de regelgeving vallen.
Binnen de bredere Food & Feed categorie gaat het specifiek om droge bulkgoederen zoals granen, eiwitschroot, pulp en andere agrarische grondstoffen die als veevoeder worden ingezet. Deze producten worden vaak in grote hoeveelheden vervoerd en opgeslagen, wat de kans op kruisbesmetting vergroot als er geen strikte hygiëneprotocollen worden gevolgd.
Belangrijk om te weten: niet alle voedingsmiddelen vallen automatisch onder de MKZ-eisen. De regelgeving richt zich primair op producten die een directe schakel vormen in de diervoederketen of die fysiek in contact kunnen komen met levende dieren of locaties waar dieren worden gehouden.
Wat zijn de verplichtingen voor opslag en overslag van MKZ-goederen?
Voor de opslag en overslag van MKZ-gevoelige goederen gelden verplichtingen op het gebied van hygiëne, scheiding van goederenstromen, reiniging en registratie. Opslaglocaties moeten aantoonbaar voorkomen dat MKZ-gevoelige producten in contact komen met besmette of verdachte goederen, materialen of personen die uit risicozones afkomstig zijn.
De belangrijkste praktische verplichtingen zijn:
- Strikte scheiding van MKZ-gevoelige goederenstromen van andere producten
- Gedocumenteerde reinigings- en desinfectieprocedures voor opslagruimtes en overslagmaterieel
- Registratie van herkomst en bestemming van alle MKZ-gevoelige zendingen
- Toegangscontrole voor personen en voertuigen die uit risicogebieden afkomstig zijn
- Traceerbaarheid van producten gedurende de gehele logistieke keten
Bij uitbraak van MKZ in een regio kunnen overheden aanvullende maatregelen opleggen, zoals tijdelijke transportverboden of verplichte standtijden voor voertuigen. Een goed voorbereide logistiek partner heeft hiervoor noodprocedures klaarstaan, zodat jouw supply chain zo min mogelijk verstoord raakt.
Welke certificeringen moet een logistiek partner hebben voor MKZ-goederen?
Een logistiek partner die MKZ-gevoelige goederen in de Food & Feed sector verwerkt, moet minimaal beschikken over GMP+ certificering en bij voorkeur ook over FSSC 22000. Deze certificeringen tonen aan dat de partner werkt volgens geborgde kwaliteits- en voedselveiligheidssystemen die ook de risico’s rondom dierziekteverwekkers adresseren.
De meest relevante certificeringen op een rij:
- GMP+: De internationale standaard voor voedselveiligheid in de diervoederketen. GMP+ certificering vereist onder andere HACCP-gebaseerde risicoanalyses, traceerbaarheid en hygiëneprotocollen die direct aansluiten op MKZ-risicobeheer.
- FSSC 22000: Een bredere voedselveiligheidscertificering die ook van toepassing is op opslagbedrijven in de humane voedselketen. Biedt aanvullende borging bovenop GMP+.
- SKAL: Relevant voor biologische grondstoffen en diervoeder. SKAL-certificering garandeert dat de biologische herkomst geborgd blijft door de gehele logistieke keten.
- AEO (Authorized Economic Operator): Hoewel primair een douanecertificering, toont AEO aan dat een logistiek partner betrouwbaar is in administratieve en veiligheidsprocedures, wat ook bij MKZ-gerelateerde grensoverschrijdende transporten van belang is.
Controleer altijd of certificeringen actueel zijn en of de specifieke locatie, niet alleen het moederbedrijf, gecertificeerd is. Een certificaat op bedrijfsniveau dekt niet automatisch alle vestigingen of opslaglocaties.
Hoe beïnvloedt MKZ-regelgeving de keuze van transportmodaliteit?
MKZ-regelgeving beïnvloedt de keuze van transportmodaliteit doordat sommige modaliteiten beter controleerbaar en reinigbaar zijn dan andere, en doordat bepaalde routes of gebieden bij een uitbraak tijdelijk worden afgesloten voor wegverkeer. Multimodaal transport biedt in dat geval flexibiliteit om via alternatieve routes te werken.
Wegvervoer is de meest kwetsbare modaliteit bij een MKZ-uitbraak. Vrachtwagens die door besmette gebieden rijden, kunnen het virus mechanisch verspreiden via banden, onderstellen en laadruimtes. Reinigings- en desinfectieprotocollen voor vrachtwagens zijn verplicht, maar tijdrovend, wat leidt tot vertragingen in de keten.
Spoor- en binnenvaarttransport zijn minder gevoelig voor regionale rijverboden en bieden een meer gecontroleerde omgeving. Een tri-modale terminal, toegankelijk via weg, spoor én water, biedt de mogelijkheid om bij verstoringen snel te schakelen tussen modaliteiten zonder de lading opnieuw te moeten behandelen. Dit beperkt zowel het risico op besmetting als de kans op leveringsvertragingen.
Bij de keuze van transportmodaliteit voor MKZ-gevoelige goederen is het verstandig om vooraf met je logistiek partner te bespreken welke uitwijkopties beschikbaar zijn als wegvervoer tijdelijk niet mogelijk is.
Wat zijn de risico’s als jouw logistiek partner niet MKZ-compliant is?
Als jouw logistiek partner niet voldoet aan de MKZ-regelgeving, loop je als opdrachtgever risico op boetes, inbeslagname van goederen, tijdelijke bedrijfssluiting en schade aan jouw eigen certificeringen. Toezichthouders zoals de NVWA kunnen bij een controle of uitbraak direct ingrijpen als een schakel in de keten niet aantoonbaar compliant is.
De praktische gevolgen kunnen ingrijpend zijn:
- Goederen kunnen worden geblokkeerd of vernietigd als de herkomst of behandeling niet traceerbaar is
- Jouw eigen GMP+ of FSSC 22000 certificering kan onder druk komen te staan als een niet-gecertificeerde partner onderdeel is van jouw gedocumenteerde keten
- Bij een MKZ-uitbraak waarbij jouw logistiek partner betrokken is, kan jouw bedrijf als verdachte schakel worden aangemerkt, ook als jouw eigen locatie schoon is
- Klanten en afnemers in de Food & Feed sector kunnen contractuele sancties opleggen als aantoonbare compliance niet geleverd kan worden
Non-compliance is dus geen risico dat alleen bij de logistiek partner ligt. Als opdrachtgever ben je medeverantwoordelijk voor de keuze van partners in jouw supply chain.
Hoe controleer je of een logistiek partner voldoet aan de MKZ-eisen?
Je controleert of een logistiek partner voldoet aan de MKZ-eisen door actief certificaten op te vragen, audits uit te voeren of te laten uitvoeren, en te verifiëren of de partner is opgenomen in erkende registers zoals het GMP+ register of de FSSC 22000 certificatendatabase. Vraag altijd naar de geldigheid en de exacte scope van het certificaat.
Een praktische checklist voor due diligence:
- Vraag een actueel certificaat op en controleer de geldigheid en de gecertificeerde locatie
- Raadpleeg het openbare GMP+ register op de website van GMP+ International om de certificaatstatus te verifiëren
- Vraag naar het HACCP-plan en de specifieke risicoanalyse voor MKZ-gevoelige producten
- Informeer naar de reinigings- en desinfectieprocedures en vraag om de meest recente registraties
- Vraag naar de noodprocedures bij een MKZ-uitbraak in de regio
- Controleer of het personeel is getraind op MKZ-protocollen
Naast documentcontrole is een fysiek bezoek aan de opslaglocatie waardevol. Hygiëne is zichtbaar: de staat van het magazijn, de scheiding van goederenstromen en de aanwezigheid van desinfectievoorzieningen bij toegangspunten vertellen veel over hoe serieus een partner de regelgeving neemt.
Hoe wij helpen met MKZ-conforme Food & Feed logistiek
Wij begrijpen dat MKZ-regelgeving voor veel bedrijven in de Food & Feed sector een complexe puzzel is. Vanuit onze locatie in Veendam bieden wij een volledig gecertificeerde logistieke oplossing voor droge bulkgoederen in de diervoeder- en voedingsmiddelenketen. Concreet betekent dat:
- Ons 66.500 m² magazijn is GMP+ en FSSC 22000 gecertificeerd, wat directe aansluiting biedt op de vereisten voor MKZ-gevoelige goederenstromen
- Wij beschikken over meer dan 25 jaar ervaring in dry bulk logistiek voor de Food & Feed sector, inclusief omzetting van big bags en 25 kg zakken naar bulk silo en omgekeerd
- Onze tri-modale terminal (weg, spoor en water) biedt uitwijkmogelijkheden bij regionale transporthinder als gevolg van een MKZ-uitbraak
- Wij zijn tevens SKAL en AEO gecertificeerd, wat aanvullende borging biedt voor biologische producten en grensoverschrijdend transport
- Onze locatie naast de A7 en N33 maakt efficiënte distributie in Nederland en Noord-Duitsland mogelijk
Wil je weten of onze oplossing aansluit op jouw specifieke situatie? Vraag een offerte aan of neem direct contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek.
Veelgestelde vragen over MKZ-regelgeving en logistiek
Geldt MKZ-regelgeving ook voor plantaardige producten?
Ja, bepaalde plantaardige producten zoals stro, hooi en agrarische bijproducten die als veevoeder worden gebruikt, vallen onder de MKZ-regelgeving omdat ze het virus mechanisch kunnen verspreiden. Zuiver plantaardige producten voor humane consumptie vallen doorgaans niet onder de MKZ-eisen, maar controleer dit altijd per productcategorie bij de NVWA.
Moet ik als opdrachtgever zelf ook gecertificeerd zijn?
Als opdrachtgever ben je verantwoordelijk voor de keuze van gecertificeerde partners in jouw keten, maar je hoeft zelf niet dezelfde certificeringen te hebben als jouw logistiek partner. Wel verwachten afnemers en toezichthouders dat je kunt aantonen dat alle schakels in jouw supply chain aan de relevante eisen voldoen.
Hoe snel moet een logistiek partner reageren bij een MKZ-uitbraak?
Bij een officieel vastgestelde MKZ-uitbraak kunnen overheden binnen uren transport- en verplaatsingsverboden instellen voor een bepaalde zone. Een goede logistiek partner heeft noodprocedures klaar en communiceert proactief over de impact op lopende zendingen en opslagopdrachten.
Veelgestelde vragen
Wat zijn de kosten van MKZ-conforme opslag en wat bepaalt de prijs?
De kosten van MKZ-conforme opslag zijn doorgaans hoger dan standaard bulkopslag, omdat gecertificeerde opslaglocaties investeren in extra hygiënevoorzieningen, reinigingsprotocollen, getraind personeel en continue certificeringsaudits. De prijs wordt bepaald door factoren zoals het volume van de te verwerken goederen, de benodigde certificeringen (GMP+, FSSC 22000, SKAL), het type product en de gewenste aanvullende diensten zoals omvullen of conditionering. Vraag altijd een gespecificeerde offerte op zodat je de kostenopbouw transparant kunt vergelijken met andere aanbieders.
Hoe vaak worden certificeringen zoals GMP+ en FSSC 22000 gecontroleerd en vernieuwd?
GMP+ en FSSC 22000 certificeringen worden doorgaans jaarlijks geaudit door een onafhankelijke certificerende instelling, met een volledige hercertificering elke drie jaar. Tussentijdse onaangekondigde audits zijn ook mogelijk, zeker bij signalen van non-compliance of bij een MKZ-uitbraak in de regio. Als opdrachtgever is het verstandig om minimaal jaarlijks de certificaatstatus van je logistiek partner te verifiëren via het openbare GMP+ register of de FSSC 22000-database, zodat je altijd over actuele documentatie beschikt.
Wat moet ik doen als mijn huidige logistiek partner niet MKZ-compliant blijkt te zijn?
Als je ontdekt dat je huidige logistiek partner niet voldoet aan de MKZ-eisen, is de eerste stap om de situatie schriftelijk vast te leggen en direct contact op te nemen met je partner om te begrijpen welke certificeringen ontbreken en binnen welke termijn dit opgelost kan worden. Informeer tegelijkertijd je eigen kwaliteitsafdeling en beoordeel of lopende zendingen risico lopen op blokkering of afkeuring door toezichthouders zoals de NVWA. Als de partner niet binnen een acceptabele termijn compliant kan worden, is het raadzaam om parallel een gecertificeerde alternatieve partner te zoeken om continuïteit van je supply chain te waarborgen.
Geldt MKZ-regelgeving ook voor internationaal transport, bijvoorbeeld naar of vanuit Duitsland?
Ja, MKZ-regelgeving heeft ook een grensoverschrijdende dimensie: bij transport naar of vanuit landen buiten de EU, of bij uitbraken in specifieke regio’s, kunnen aanvullende import- en exportrestricties van kracht worden die door de Europese Commissie of nationale overheden worden opgelegd. Voor transport binnen de EU, zoals naar Noord-Duitsland, gelden de geharmoniseerde EU-veterinaire regelgeving en de nationale uitvoeringsregels van het betreffende land. Een AEO-gecertificeerde logistiek partner met ervaring in grensoverschrijdend transport is in staat om snel in te spelen op veranderende regelgeving en de benodigde douanedocumentatie correct af te handelen.
Hoe zorg ik ervoor dat mijn eigen interne processen aansluiten op de MKZ-eisen van mijn logistiek partner?
De beste aanpak is om samen met je logistiek partner een gezamenlijke risicoanalyse te maken van de volledige goederenstroom, van productie of inkoop tot aan de eindbestemming. Zorg dat je interne documentatie, zoals productspecificaties, herkomstverklaringen en hygiëneprotocollen, aansluit op de eisen die jouw partner stelt voor acceptatie van MKZ-gevoelige goederen. Regelmatig overleg en gezamenlijke oefeningen met noodscenario’s, zoals een gesimuleerde MKZ-uitbraak, helpen om knelpunten in de aansluiting tussen jouw processen en die van je partner vroegtijdig te identificeren en op te lossen.
Kan een logistiek partner ook helpen bij het opstellen of verbeteren van mijn eigen MKZ-risicobeleid?
Een ervaren, gecertificeerde logistiek partner kan zeker een adviserende rol spelen bij het versterken van jouw eigen MKZ-risicobeleid, omdat zij dagelijks werken met de protocollen en regelgeving die ook voor jouw keten relevant zijn. Denk aan het delen van hun HACCP-documentatie als referentie, het geven van inzicht in hoe zij goederenstromen scheiden, of het bespreken van noodprocedures die je kunt vertalen naar jouw eigen bedrijfsvoering. Dit maakt de samenwerking niet alleen operationeel sterker, maar vergemakkelijkt ook audits door toezichthouders die de gehele keten beoordelen.
Hoe lang duurt het om over te stappen naar een MKZ-conforme logistiek partner?
De doorlooptijd voor een overstap naar een MKZ-conforme logistiek partner varieert afhankelijk van de complexiteit van je goederenstromen, de benodigde contractuele afspraken en de tijd die nodig is om de nieuwe partner op te nemen in jouw gedocumenteerde supply chain. Reken doorgaans op een onboardingperiode van vier tot twaalf weken, waarin certificaten worden uitgewisseld, werkafspraken worden vastgelegd en een eerste proefzending wordt uitgevoerd. Plan de overstap bij voorkeur buiten periodes van hoog seizoensvolume of bekende risicoperiodes voor uitbraken, zodat er voldoende ruimte is om de samenwerking zorgvuldig op te starten.
© HUSA Logistics. All rights reserved